Haritayi sag üst kösede ki « plan » (su an üzerinde oldugunuz kare) ile « sat » i tiklayarak ta köyümüzü ve çevresini sol kösedeki arti ve eksiyele zoomlayip fareciginiz ilede tutarak uzaydan çekilmis fotolarla veya plan üzerinde gezebilir, bir çok yeri kesf edebilirsiniz.

 

ERZÜRÜK KÖYÜNDE TARIH,TOPLUMSAL VE EKONOMIK YAPI

Erzürük köyü, Elazığ'ın merkez köylerinden, Poyraz nahiyesinde bağlı Elazığ il merkezinin batısında kuzova havzasında yer alan ve çefresinin en büyük köylerinden verimli bir ova köyüdür.
Yeni ismi Uzuntarla olan Erzürük köyü, Elazığ il merkezine 17 km uzaklıktadır. Köyün yolu, Elazığ ilçelerinden Keban yolu üzerinde 15. kilometre sonra sağa ayrılmaktadır. Keban yolunun yol ayrımından sonraki kısımı stabilize asfalt kaplı ve yol ayrımından 500 metre kadar sonra Cip köyüne varılmaktadır. Uzuntarla köyünün yolu, Cip köyünün kenarından geçerek, bu köyün çıkışından 1.5 km sonra Erzürük köyüne ulaşılmaktadır.


Erzürük köyünün çefresindeki köyler sırasıyla köye uzaklıklarıya şöyledir;
Köyün Batısında; Avcılı köyü 1.9km,Pelte köyü 1.6km
Doğusunda; Körpe köyü 3.1km, Şahinkaya 2.5km
Kuzeyinde; Alaca köyü 3.1km, Üçtepe köyü 3.1km
Güneydogusunda; Cip köyü 1.7km
Elazığ ile köy arasında 3,4 tane mini-otobüs hemen her saat ulaşımı sağlamaktadır. (Bu minibüsler aynı zamanda Avcılı köyünün de ulaşımına da katkı sağlamaktadır).
Köyün içinden geçen nispettende olsa stabilize asfalt kaplı yol ulaşımı rahat kılmaktadır.
Ancak sonbahar ve kış aylarında yağışlar nedeniyle köyün içindeki ara yollar stabilize veya parkelenmedigi için çamurlu ve yaz aylarında da tozlu yürümek zorunda kalan köyüler çok sıkıntı çekmektedirler.


KÖYDE TARIHI YAPI
Erzürük köyünün tarihi hakkında incelemeler olmadığı için,köyün geçmişi ile ilgili bilgiler köyde ve çevredeki sözlü bilgilere dayanmaktadır.Köyün ilk adının, tarihi kayıtlara ve eskilerin anlatımına göre; Erzuluk,Erzülük,Erzuruk, Erzürük olduğudur.
1960'lı yıllardan sonra köy adlarının türkçeleştirilmesi amacıyla uzun tarlalarından dolayı, Uzuntarla adını almış olmasına karşın köy halkı tarafından bu isim, resmi kayıtlarda kullanılmasına rağmen halen Erzürük adını kullanmaya devam etmiştir.
Yakın zamanda adının Uzuntarla olarak değiştiği dışında; köy adının nereden geldiği veya niye o isim verildiğine ait bir bilgiye rastlanamamıştır. Köy yerleşim alanının, eski bir Ermeni yerleşim birimi üzerine kurulduğu söylenmektedir. Köyün merkezindeki eski nağır meydanında ve çevresinde rastlanan ermeni mezarları da bu görüşü destekler niteliktedir.
Köyün en eski yerleşilim yeri şuan ki merkezine yerleşilmeden önce köyün alt tarafinda ki Peyler mevkii'dir.Erzürük ayrıca ; Kale, Peyler,Çıldırma,Karayazı, Karatepe,Ortagöl, gibi mevkiileriyle de geniş bir alana sahiptir.


Köye ilk yerleşenler, 19 yüzyılın baslarinda Erzurum Horasan,Ispir ve Elaziğ'in Baskil,Han ilçelerinden gelip buraya yerleşen "köyün en eski yerlileri" diye tabir edilen 10.15 aileninin dışında, Cumhurriyet'in kuruluşundan sonra 1945'lerin başında Balkanlar da getirilip yerleştirilen macirlerin(göçmen) yaşadıkları söylenmektedir.
Devletin getirip yerleştirdiği balkan göçmeni macirlerin, kisa bir süre sonra mallarını ucuza satılığa çıkartıp, Ege'de Manisa ve Bursa gibi illere yerleşmek istemeleriyle, 1955 lerin başında Dersim (Tunceli) den ilk iki ailenin gelip Erzürük köyünde mal mülk almasiyla, köy Dersim den göç almaya baslamıştır. Rivayete göre bu aileler Kaya ve Atay aileleridir. Daha sonra bu aileleri akrabalık ve feodal iliskilerinden dolayı bir çok Dersimli aile izleyerek su anki köyün çogunlugunu oluşturmuşlardır.


Önceleri köyün en eski yerlesim yeri olan aşağı mahalle de yaşayanların, köy merkezinde yaşayanlarla idari birlikteliği dışında pek ilişkisi olmazmis.
Nedeni ise, Yukari mahalle ve köy merkezindeki halkın hepsinin Dersim-(Tunceli) den gelme alevi-bektaşi olmalarına karşın, Dersimliler tarafindan "yerliler" diye tabir edilen, aşağı mahallede yaşayanların da Hanifî olmasından kaynaklanmaktadır.
Bu inanç yönünden farklı oluşları, ilk dönemlerde bir takım olayların ve toplumsal ilişkilerin de sınırlı olmasına neden olmuş. Köydeki bu inanç ayrımı, dolayisiyle siyasi düşünceye de yansımış. Eskiden veya simdilik genelde köy içerisinde siyasi seçimlerde oylar salt bir partiye verilirken, köye bağlı aşağı mahallede ki yerliler de ise farklı bir partiye verilmektedir.
Daha sonraki yillarda, Dersimlilerle bu yerliler arasindaki bu tür inançsal ve siyasi ayricaliklar,çeliskiler ve önyargilar köydeki sagduyu, karşılıklı saygı ve hoşgörü ortamı içerisinde yerini sıcak komşuluk ve dostluk ilişkilerine bırakmıştır.


1960 li yillarda, Dersimden köye ilk gelen ilk iki, üç ailenin köyün yerlileriyle yasamış oldukları bu mezhep çeliskileri ve sürtüşmeleri, yerini, daha sonra köye Dersim'in çesitli yörelerinden gelen farklı feodal iliskilere bagli(aşiretlik) ailelerinin çogalmasiyla, feodal çeliski,iliski ve sürtüşmelere bırakmıştır.
Bu tür saçma ve çagdışı sorunlar daha çok muhtarlık seçimlerinde kızışmakta ve kaşınmaktadır.
Yeni genç kusakların okuyup gelişmesiyle, köy içerisinde son yıllarda bu tür "sülale" ve "aşiretlik" ayrımı önemini kaybetmeye başlamıştır. Ayrıca bugün artık köyde herkes birbiriyle yakından veya uzaktan akraba haline gelmişlerdir. Köy içinde kız alıp kız verme, kirvelik ve musahiplik gibi kan bağına dayanmayan akrabalık edinme ritüelleri ile birçok sülale ve aileler birbiri ile akraba olmakta ve birbirlerini akraba olarak görmektedirler.
Köy halkını oluşturan feodal sülaleler (aşiretler) şunlardır :
Yerli aileler : Hanlı giller,Recep gilIer ,Ispirler,Zeki bey giller,Sofu giller,Dişibüyükler vs...)
Dersimden gelen baslica asiretler : Alanlılar,Areyliler,Demenanlilar,Hiranlilar,Izolular,Lolanlilar,Karsanlilar,Kuresanlilar,Pilvenkliler,Velkanlilar ve Yusufanlilar dir.
KÖYDE SOSYAL YAPI
Köydeki nüfus, 2000 yılı nüfus sayımana göre 612 kişi olarak belirlenmiştir. Erzürük köyünde nüfus artışı olmamış, tam tersine köyün nüfusunda büyük bir azalma olmuştur. Nüfusun azalmasında, köyden-kente göç ve köyde son yıllarda uygulanan aile plânlamasının etkisi önemli rol oynamaktadır.
1980 yılına kadar nüfus artışı olan köyde; 1985 yılından sonra hızla topraktan kopma ve kente bütünleşme eğiliminin artması ile nüfus azalmıştır.
Erzürük köyünden dışarıya gidip yerleşenler olduğu gibi, dışarıdan gelip buralara yerleşenler de vardır. Ancak dışarıya doğru göçler, içeriye doğru göçlerden daha önemli ve sayısal açıdan daha çoktur.
Köye son yıllarda dışarıdan gelip köye yerleşmek isteyenlere, köyden kimse arazisini satmadığı için, bir kaç ailenin dışında, köye yeni yerleşim olmamıştır.
Köy içinde yazılı bir anlaşma bulunmasa bile, köy halkı arazisini satmamaktadır. Eğer satmak durumunda kalırsa, köy içinden biri araziyi almaktadır.
İçeriye doğru göçlerin tersine dışarıya doğru göçler, köydeki nüfus hareketi açısından daha önem taşımaktadır. Köyde, dışarıya doğru göçleri ikiye ayırıp incelemek gerekmektedir. Birincisi sürekli göçler, ikincisi süreli göçlerdir.
Köydeki hane halkının tümünün ya da kişilerin köyünden ayrılarak yeni bir yerleşim biriminde sürekli olarak oturmayı amaçlayan göçler sonucunda bile, göç edenlerin köy ile ilişkilerinin devam ettiği görülmektedir.
Köyde, dışarıya doğru sürekli göçler önemli bir yer tutmaktadır. Erzürük köyünden dışarıya doğru sürekli göçün en fazla olduğu Türkiye deki iller; İstanbul,Mersin, İzmir, Ankara, Adana, gibi illerdir.
Yurtdışinaki ülkelerde sirasiyla ;Almanya, Fransa, Isveç, Isviçre, Hollanda, Ingiltetre Danimarka, Amerika, Finlandiya ve Norveç gibi ülkelerdir.
Erzürük köyünden göç edenler de köy ile ilişkilerini kesmemişlerdir. Yaz tatilinde veya bazi önemli olaylarda köye gelip,giderler. Yani göç edenler köyle bağlantılarını koparmamıştır. Özellikle işçi ve memur, ögrenci, gurbetçi olanlar yıllık izinlerinin önemli bir bölümünü köyde geçirmektedirler.
Dış ülkelerde bulunan aileler 2-5 yıl arasında değişmek üzere köy gelip-gitmektedir.
Nüfusun kendi çevresi içinde gündelik ve olağan hareketleri vardır. Toplumsal ilişkilerin hiç durmayan işleyişi insanların gidip gelmelerine, kendi çevreleri içindeki süreli hareketlere yol açmaktadır. Bu hareketlerin bir kısmı köylerin doğan çevresi içinde yer alır. Tarla, bağ, bahçelerine; boş zamanlarda erkeklerin kahveye, kadınların komşularına; çocukların okullarına gidip-gelmeleri gibi. Bir de köy nüfuslarının dış topluluklarla günlük olağan ilişkilerden doğan süreli hareketleri vardır.


Köyde, iki, üç bakkal köydeki zaruri küçük ihtiyaçlari gidermektedir. Ancak kentin yakın olması, alış-verişin daha çok köylülerin kendileri tarafından yapılmasında etkili olmaktadır.
Erzürük köyünde sivil, sosyal ve manevi kurumlarin (Cem evi,Cami ve dernek vb gibi) bulunmaması, köylüler arası bazı sosyal ve hukuki problemlerin çözümünde, daha çok geleneksel değerlerin sunduğu yardımlaşma ve dayanışma yoluyla desteklenmektedir. Böylece,köydeki hukiki,sosyal ve toplumsal sorunlar ve bunun gibi olumsuz durumlar, bu geleneksel degerler çerçevesinin ve ilişkilerinin desteği ile engellenmekte ve çözülmektedir.


KÖYDE EKONOMİK YAPI
Erzürükte ekonomik yaşam tarım ve hayvancılık üzerine kurulmuş Türkiye'nin bütün kirsal kesiminde oldugu gibi geleneksel tarim anlayisidir. Yani pazara açilmamis, geçimlilik tarimidir.
Bu yapı, kârı en çoğa çıkarma çabasıyla çalışmamakta, daha çok toplam üretimi en çoğa çıkarma çabasıyla çalışmaktadır. Bu yapı, gizli işsizliğe ve düşük istihdama yol açmaktadir.
Başta şeker pancarı olmak üzere buğday, nohut, yaş sebze ve meyve gibi tarımsal ürünler elde edilmektedir.
Arazilerin genelinde sulama hava şartlarına göre sunni olarak dolan Cip barajından sağlanan baraj suyuyla yapılamaktadır. Diğer suzuz arazilerde de genellikle buğday,arpa,nohut gibi ürünler ekilip, biçilmektedir. Burdaki ürün bereketide yine doğa olaylarının insafına kalmıştır. Köylü küçük üretici olduğundan ürettiği ürününü kendisi, kendi imkanlariyla pazarlamaktadır. Hayvancılık eskiye oranla daha az yapılır olmuş, artık her köylünün evinde ya sınırlı sayıda ya da evinin ihtıyacını giderecek kadar ürün alabileceği sayıda eskiye oranla daha çok besili cins hayvan bulunmaktadır.
Kisacasi köyde halen daha çok geçimlik tarımı, geçimlilik üretimi yapma anlayışı hâlen egemendir.
Köylerdeki toprak mülkiyetinin farklılaşması Erzürük'teki aile yapısını da etkilemiştir.
Köyde birinci kuşaktan sonra yaşanan nüfus artışı, toprağın miras yolu ile parçalanması gibi nedenler, köyden sürekli olarak dişarıya göç edilmesinde etkili olmaktadır.
Bu da ailelerin ya aile reisini veya daha büyük bir olasılıkla aile içinde yeni yetişen gençlerden birini buyuk şehre veya yurtdışına gönderilmesine yol açmıştır.
Köyde tarımsal yapı ülke pazarı için henüz tam olarak bilimsel ve modern üretime geçememiştir.
Erzürük köyünde hemen hemen bir kaç ailenin dışında topraksız aile yoktur.
Erzürük köyünde hanelerin bir kısmı, topraklarını icar, ortakçılık gibi yollarla kiralamaktadır. Yine eskiye oranla bir çok aile traktör ve ona yardımcı olan diğer tarım araçlarına sahiptirler.
Arazinin büyüklüğü, geleneksel geniş ailelerin yapı ve işlevlerinin korunması ve sürdürülmesi anlayışı halen köyde önemli bir yer tutmaktadır.
Köyde haneler arasındaki sosyal ve ekonomik farkta, hemen hemen yok olmuştur. Artan köy-kent ilişkileri ve ulaştırma kolaylıkları, özellikle elektrikli ev araçları konusunda yeniliklerin kolaylıkla kabulüne yol açmıştır.


Buna rağmen geleneksel feodal toplumsal yapıda, bazı değişmeleri kabul ederek kendini korumaya çalışmaktadır.
Teknolojik yapıda meydana gelen köklü değişmeler, toplumsal ve psikolojik süreçler de yansımaktadır. Üretim araçları ve diğer ekonomik donanımlar konusunda açıkça görülen bu teknolojik temelin, günlük hayatta kullanılan eşyalarda üstü örtülü bir durumda bulunduğu anlaşılmaktadır. İncelendiginde Erzürük köyünde de, elektrikli ev eşyaları yaygın bir biçimde kullanılmaktadır. Bu durum köy ile kent arasındaki farkları en aza indirmek açısından önemlidir.
Kent ile ilişkilerin artması, kitle haberleşme araçlarının kamuoyunu bilinçlendirme yönündeki etkisi ve köylüleri lüks tüketime yöneltmiştir.
Köyün, ekonomik ilişkiler yönünden dış dünyaya bağımlı olduğundan, açık bir topluluk niteliği taşımaktadır. En yoğun ekonomik ilişkiler Elazığ il merkezi ile geliştirilmektedir. Köyde günlük gereksinmeler için , günlerini Elazığ il merkezinde geçiren erkekler gerekli tüketim maddelerini kent merkezinden almayı tercih etmektedirler. İl merkezi, köy erkekleri için olduğu kadar, köy kadınları için de boş zamanlarını değerlendirmek üzere gidilen bir yerdir.
Köyde iki üç bakkal olmasına ragmen, gerekli olan tüm tüketim maddeleri, il merkezinden sağlanmaktadır.
Kış aylarında azalan köy nüfusu, yaz aylarında ve bayramlarda artmaktadır.
Köyde sağlık ocaği'nin olmamasi ve hiç bir zaman dogru dürüst doktor ve hemsiresinin- bulunmaması, köy halkıni sağlık ile ilgili sorunları için kente gitmeye zorlayan bir diğer etkendir.
Köydeki yapıların büyük çoğunluğu, kerpiçten yapılmış, ancak son yıllarda köy evlerinin çatıları saç ve kiremit ile kapatılmakta ve yeni yapilan evler daha çok villa tarzi son derece donanimli ve modrne yapilmaktadir.
Erzürük köylüleri, kitle iletişim araçlarına sahip olma oranı ve çeşitlilik açısından kente benzemekte ve bu kitle iletişim araçlarının yaygınlığı kadar, kitle iletişim araçlarının izlenmesi ve dinlenmesi de önemli seviyededir.

HAZIRLAYAN : Turabik Yunus                                                                                                          Sayfadaki metinlerin bütün haklari siteye aittir. Izinsiz kopyelenip,dagitilamaz.